Een interview met Keshia, die een shiatsu-praktijk heeft in Utrecht. Shiatsu is een eeuwenoude Japanse therapievorm waarin aanraking en energie centraal staan. In dit interview vertelt Keshia hoe shiatsu werkt, waar de traditie vandaan komt en hoe zij deze combineert met haar eigen achtergrond als kunstenaar en haar interesse in zen. Ook deelt ze haar persoonlijke reis en geeft ze tips voor iedereen die meer wil leren over deze Japanse kunst van het aanraken en helen.
In je Hara
De naam van mijn praktijk is: In je Hara. Hara is het Japanse woord voor buik, maar eigenlijk is het zo veel meer dan dat! In het westen zeggen we vaak iets in de trant van “ik volg mijn hart” of “ik doe iets vanuit mijn hart”, terwijl in het oosten de buik centraal staat, handelen uit Hara. Wellicht vergelijkbaar met je onderbuik gevoel. Onze buik is het letterlijke midden van ons lichaam, het centrum. Deze bevindt zich 3 vingers onder de navel en 2 vingerbreedtes onder je huid. Deze plek wordt ook wel ‘’Ki kai tanden’’ genoemd, de zee van ki. Dit is een plek waar de ki (Japans), chi (Chinees) of levensenergie/vitaliteit van een persoon ligt opgeslagen.
Shiatsu
Kun je uitleggen wat shiatsu is en hoe het verschilt van andere vormen van massage of therapie?
Shiatsu betekent letterlijk vingerdruk, Shi betekent vinger en Atsu betekent druk.
Het is een Japanse massagetechniek die zijn oorsprong vindt in de Chinees traditionele geneeskunde. Je zou het kunnen zien als een soort acupunctuur, maar dan zonder naalden. Perfect voor iedereen die niet van naalden houdt, maar toch de gelijkwaardige effecten wil ontvangen!
Nog iets anders over de druk, de druk wordt niet gegeven vanuit spierkracht maar vanuit een natuurlijke druk. Druk die afkomstig is vanuit je gehele lichaam, vanuit je zwaartepunt, je Hara. Deze druk wordt uitgevoerd op de verschillende energetische ‘kanalen’ die door ons lichaam heen lopen, meridianen genoemd. Hierdoor stroomt onze levensenergie. Als deze levensenergie niet meer goed kan stromen krijgen we hier problemen mee. Dit kan zich op veel verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld als hoofdpijn.
Bij shiatsu draag je als ontvanger comfortabele kleding en maken we geen gebruik van olie. De behandeling vindt plaats op een zachte mat op de grond, een futon genoemd. Echt op z’n Japans!
De therapievorm die ik aanbied is een op maat gemaakte shiatsu behandeling. Deze is per persoon verschillend en is afhankelijk van hoe en waar de energie in je lichaam stroomt of niet. Het doel hiervan is een goede doorstroming te creëren van bloed, zuurstof, afvoeren van afvalstoffen en energie.
Hoe werkt shiatsu op het lichaam en de geest? Welke resultaten kun je ermee bereiken?
In de oosterse filosofie bestaat er eigenlijk geen onderscheid tussen lichaam en geest zoals we dat kennen in het westen. Wel is er in het Westen steeds meer onderzoek en interesse naar deze zogenoemde body-mind connectie. Bij shiatsu gaan we er dus ook vanuit dat je de geest en het lichaam niet los van elkaar kunt zien. Ze vormen samen een geheel. De achterliggende gedachte hierbij is dat de geest ook lichamelijke klachten kan veroorzaken en het lichaam ook geestelijke klachten kan veroorzaken.
De resultaten die je kunt bereiken met shiatsu zijn per persoon en klacht verschillend. In de eerste plaats geeft het je ontspanning, lichaams-bewustwording (hierdoor kun je beter de signalen van je lichaam herkennen en hiernaar handelen), versterkt het je zelfherstellend vermogen en je immuunsysteem, daarnaast kan het je ook helpen bij specifieke klachten. Mensen ervaren positieve resultaten bij: stress, burn-out, (onverklaarbare) vermoeidheid en hoofdpijn, nek-, schouder- en rugklachten, spijsverterings-, stofwisselings- en hormonale klachten, mentale en emotionele klachten.
Shiatsu heeft zijn wortels in de Japanse traditie. Kun je iets vertellen over de geschiedenis en filosofie ervan? Welke stijl volg jij en wat is er kenmerkend aan die stijl?
Shiatsu is een uitvloeisel van de Japanse massagetechniek Amna, die zijn oorsprong vindt in “Tui na” (een Chinese massagetechniek). Amna werd voornamelijk uitgevoerd door mensen die blind en/of slechtziend waren. Dit omdat hun andere zintuigen gevoeliger zijn geworden vanwege hun beperking. Deze kwaliteit kan iedereen ontwikkelen maar vergt meer training.
Shiatsu zelf is ontwikkeld door Tokujiro Namikoshi die in 1925 zijn praktijk opende. Hij had goede resultaten geboekt met deze techniek bij zijn zieke moeder. Uiteindelijk is er een splitsing ontstaan tussen de Zen Shiatsu en de Klassieke Shiatsu. Het verschil tussen de klassieke vorm en de Zen vorm is dat de klassieke vorm meer gelinkt is aan het westen. Het is een soort Japanse fysio gebaseerd op de westerse anatomie en fysiologie. De Zen vorm gaat meer uit van een oosters perspectief, volgens de Chinese traditionele geneeskunst. Dit betekent dat het meer uitgaat en werkt met het meridianenstelsel (vergelijkbaar aan acupunctuur).
De stijl die ik volg is de Zen stijl waarbij ik werk met het uitgewerkte meridiaan stelsel volgens de leer van Masunaga. Mijn Japanse leraar heet Sasaki Sensei, waarbij Sensei Japans is voor degene die voor jou heeft geleerd. Sasaki is een directe leerling van Masunaga in Tokyo geweest. Hij is later in Europa de Iokai school gestart. Om mezelf nog verder onder te dompelen in de Japanse cultuur ga ik aankomende oktober op reis naar Japan en bezoek ik ook de zoon van Masunaga in het Iokai Shiatsu centrum in Tokyo.
Persoonlijke ervaring en kunst
Wat trok je oorspronkelijk aan in Shiatsu, en hoe heeft het je leven beïnvloed?
Shiatsu vond ik niet zelf, maar kwam spontaan op mijn pad tijdens een periode waarin ik zelf ziek was en niet meer kon werken door burn-out en spijsverteringsklachten. Tijdens het hersteltraject was er ‘’toevallig’’ de mogelijkheid om Shiatsu therapie te ontvangen. Hierdoor ben ik ervaringsdeskundige geworden. Mijn klachten werden niet alleen minder, maar ik kreeg mijn gezondheid en energie weer terug! Dit inspireerde mij om Shiatsu te gaan studeren.
Je bent ook opgeleid tot kunstenaar. Hoe beïnvloeden je ervaringen met kunst je benadering van shiatsu?
Shiatsu wordt vaak omschreven als een kunst, maar dan de kunst van het genezen. Het is een ambacht, iets wat mij ook al aansprak als kunstenaar. Mijn voorstellingsvermogen komt als Shiatsu therapeut ook erg goed van pas. Bijvoorbeeld bij het behandelen van de meridianen en het voorbereiden van de behandeling. De theoretische achtergrond en filosofie maak ik graag visueel door hier tekeningen van te maken, zodat ik dit beter kan onthouden en toepassen.
Zie je parallellen tussen het creatieve proces van kunst maken en de praktijk van shiatsu?
Ja zeker, doordat ieder mens uniek is, is ook elke therapiesessie uniek. Het is een creatief proces om de juiste behandeling te vinden en dan vervolgens samen te stellen. Het is een soort puzzel om elke keer weer opnieuw te kijken wat iemand nodig heeft op dat moment.
Zen en Japanse invloeden
Hoe heeft je ervaring met zenmeditatie je kijk op shiatsu gevormd? Gebruik je elementen van zen in je therapieën?
Mijn introductie cursus meditatie bij zen.nl heeft mij erg geholpen om te kunnen kijken naar mijn gedachten en aanwezig te zijn, in het moment. Dit was zonder dat ik dat wist eigenlijk een perfecte voorbereiding op mijn studie shiatsu therapie en het werken als shiatsu therapeut, waarin ook veel elementen van zen terug komen.
Tijdens de behandeling is het belangrijk om goed geconcentreerd te zijn en bijna meditatief aanwezig te zijn. Daarmee bedoel ik dat het belangrijk is dat je met je aandacht volledig bij de cliënt bent en niet bij andere zaken, zoals je dagelijkse boodschappen die je nog moet doen. Om dit te waarborgen mediteer ik altijd zelf voorafgaand aan elke behandeling, dit om een beetje ‘’leger’’ te worden en niet te veel mijn eigen zaken mee te nemen naar de behandel mat.
Daarnaast is het onderhouden van je eigen gezondheid natuurlijk ook extra van belang. Volgens de Japanse filosofie uit dit zich voornamelijk in: Shu (goede ademhaling), Shoku (gezonde en goede voeding), Do (goede beweging en sport maar ook genoeg rust) en So (een goede mindset, goed denken). Verder doe ik naast Qigong aan een vorm van Japanse Yoga genaamd Do-in waarmee ik goed kan onderzoeken hoe het met mijn eigen gezondheid is gesteld.
Japanse tradities zoals shiatsu en zen hebben specifieke culturele wortels. Hoe vertaal je deze naar de Nederlandse context?
Zoals ik al even noemde hierboven, de oosterse filosofie maakt eigenlijk geen onderscheid tussen lichaam en geest. Terwijl we in het westen uitgaan van een duaal wereldbeeld waarin dingen op zichzelf staan. Ik probeer deze twee werelden met elkaar te verbinden en vind het belangrijk om zowel westers als oosters geschoold te zijn. Wat in het westen gezien wordt als een “onverklaarbare” klacht, zonder duidelijke oorzaak, kan vaak vanuit de oosterse manier van denken wel verklaard worden. Maar dit zegt niet dat we het westerse denken niet nodig hebben, voor duidelijk verklaarbare aandoeningen en ziektes verwijs ik graag door naar de huisarts.
Toekomst en inspiratie
Welke rol speelt shiatsu in de moderne wereld? Denk je dat het in populariteit groeit, en waarom?
In onze hedendaagse maatschappij ligt de nadruk voornamelijk op het gebruik van onze mentale activiteiten. Hierbij zie je dat er veel energie naar onze ‘geest en gedachten’ gaat, en dat lijkt alleen maar meer te worden, denk maar aan alle schermtijd op een dag. Hierdoor raken veel mensen afgesneden van hun lichaam. Sommige mensen krijgen bijvoorbeeld verkrampte spieren, hoofdpijn of andere klachten. Shiatsu helpt om de energie weer gelijkmatiger te verdelen over het gehele lichaam.
Daarom hoop ik dat de reguliere gezondheid deze zorg ook steeds meer gaat omarmen. Ik hoor zo nu en dan goede verhalen van huisartsen en psychologen die ook doorverwijzen naar shiatsu therapeuten. Ook is het bij sommige shiatsu therapeuten zoals bij mijzelf mogelijk om via de aanvullende zorgverzekering een deel vergoed te krijgen. In de toekomst denk ik dat shiatsu in populariteit zal toenemen. Dit komt doordat er een groeiende groep mensen is die last heeft van onverklaarbare en stressgerelateerde klachten waarbij de reguliere gezondheid niet altijd kan helpen. Daarnaast staat de reguliere gezondheidszorg steeds meer onder druk en kan deze zeker een paar extra handen gebruiken.
Heb je tips voor mensen die zich willen verdiepen in shiatsu of de bredere Japanse levenskunst?
Ik zou zo’n tientallen boeken kunnen aanraden die zeker de moeite waard zijn: o.a. Mike Mandle – Meridianen, Hara van K. von Dürckheim en als je meer over de traditionele Chinese geneeskunde wilt weten raad ik: Chinese geneeswijzen van Ted J. Kaptchuk aan.
Maar de beste tip is om het zelf te komen ervaren! Om dit gemakkelijker te maken geef ik speciaal voor de eerste 10 Japan Fans een korting! Namelijk 65 euro i.p.v. 95 euro voor de eerste shiatsu therapie behandeling. Stuur een mailtje naar: info@injehara.nl. Tot op de mat!